bộ hình
Định nghĩa
- Danh từ:
- Bộ Hình: Tên gọi một cơ quan hành chính cấp trung ương trong chính quyền phong kiến Việt Nam thời xưa, chuyên phụ trách các vấn đề về hình pháp, tư pháp, xét xử và giam giữ. Đây là một trong Lục bộ.
Ví dụ sử dụng
- Danh từ:
- Dưới triều Nguyễn, bộ Hình là một trong những cơ quan trọng yếu của triều đình.
- Các án kiện quan trọng đều phải trình lên bộ Hình để xem xét và phê chuẩn.
Các cách sử dụng nâng cao
- "Lục bộ": Chỉ sáu bộ cơ bản trong tổ chức hành chính trung ương thời phong kiến, bao gồm: Lại, Hộ, Lễ, Binh, Hình, Công. "Bộ Hình" là một trong số đó.
- Cơ cấu Lục bộ, với bộ Hình phụ trách tư pháp, tồn tại qua nhiều triều đại.
Biến thể và từ gần giống
- Hình bộ: Cách gọi khác, cùng chỉ cơ quan này.
- Bộ Tư pháp: Tên gọi cơ quan tương đương về chức năng trong chính quyền hiện đại.
- Lục bộ: Tên gọi chung của sáu bộ thời phong kiến.
- Thượng thư: Chức quan đứng đầu một bộ, như .
Từ đồng nghĩa
- Hình bộ: (từ cũ) Bộ Hình.
- Bộ Tư pháp: (từ hiện đại) Cơ quan có chức năng tương tự.
Lưu ý về từ vựng
- "Bộ hình" là một từ cổ, hiện không còn được dùng để chỉ cơ quan nhà nước trong tiếng Việt hiện đại. Từ này chủ yếu xuất hiện trong văn bản lịch sử, sách nghiên cứu về chế độ phong kiến hoặc các tác phẩm văn học cổ.
- Trong tiếng Việt đương đại, cơ quan có chức năng tương đương được gọi là Bộ Tư pháp.